Odkryj atrakcje » Polska » Dolnośląskie » Wałbrzych » Atrakcje

Lisia Sztolnia

Pomysł wykorzystania łodzi do transportu górniczego urobku w sztolni przywiózł z Anglii hrabia von Reden, ówczesny dyrektor Wyższego Urzędu Górniczego

W 1791 roku rozpoczęto prace nad sztolnią, która docelowo miała obsługiwać trzy kopalnie: "Fuchs", "Charlotte" i "Emiliae". Tak też się stało i w 1794 roku rozpoczęto jej eksploatację – dziennie wywożono przez nią około 100 ton węgla.

Wlot sztolni umiejscowiony został na wysokości 410 m npm, w zboczach Lisiego Wzgórza. Wymiary jej były ściśle ustalone – szerokość 2,7 m, wysokość 2,9 m. Co 300 metrów poszerzano chodnik, bowiem w tym miejscu miały znajdować się mijanki dla łodzi. Co 100-200 metrów wykonywano też niewielkie szybiki, które miały wentylować sztolnię. Obudowę stanowił piaskowiec, a w miejscach gdzie skała była lita i nie groziła zawaleniem, pozostawiano ją bez obudowy. Ostateczna długość sztolni wyniosła 1593 metry.

Przed sztolnią wykonany został swoisty basen portowy o powierzchni 650 m2, gdzie mogło pomieścić się kilkadziesiąt łodzi, a także nabrzeża przystosowane do rozładunku węgla. Tutaj też były pomieszczenia do składowania węgla. "Drogą wodną" spławiano węgiel w Lisiej Sztolni do roku 1854, kiedy to zarząd kopalni zdecydował o jej osuszeniu i położeniu na dnie torów kolejki. Pozwoliło to zwiększyć wydobycie do 480 ton dziennie. Kilkanaście lat później w ogóle zrezygnowano z tej drogi wydobycia węgla, ponieważ ekonomiczniejsze i bardziej wydajne okazało się wykorzystywanie szybów kopalnianych. Ostatecznie w roku 1930 wlot do Lisiej Sztolni został zasypany podczas prac ziemnych przy budowie nowej drogi.

Pierwsza łódź wypełniona węglem wypłynęła ze sztolni 18 sierpnia 1794 roku. Był to bardzo uroczysty dzień, a do sztolni wpłynęli zaproszeni goście z hr. Von Redenem na czele. Aby zaakcentować, jak ważna to była inwestycja w drodze powrotnej najpierw wypłynęła właśnie owa pierwsza łódź z urobkiem, a dopiero później, na kolejnych łodziach, oficjele i zaproszeni goście. Sztolnia była zalana do wysokości 1 metra.

Lisia Sztolnia była bardzo popularnym celem wycieczek w XIX wieku. Wczasowicze i kuracjusze z pobliskich uzdrowisk bardzo chętnie wpływali na łodziach do wnętrza góry, a gdy dodać jeszcze do tego fakt, że górnicy pracowali podczas tych odwiedzin, nie ma się co dziwić jej popularności. Bywały tutaj nawet koronowane głowy. W 1801 r. sztolnię zwiedził król Prus Fryderyk Wilhelm III z żoną Luizą, a w 1838 r. także ich córka Aleksandra, wówczas żona cara Mikołaja I. Oczywiście ich wizyta miała szczególną oprawę z orkiestrą górniczą i wykwintnym posiłkiem pod ziemią.

Pomysł ponownego udostępnienia Lisiej Sztolni powstał na początku lat 90-tych. Podczas penetracji stwierdzono możliwość swobodnego zwiedzania sztolni na 1/5 jej długości, dalej następował zawał uniemożliwiający przejście. Z pewnością z czasem sztolnia zostanie udostępniona turystom w całości. Póki co w czerwcu 2002 roku planowane jest otwarcie pierwszego jej odcinka.

Źródło: www.naszesudety.pl